AI pentest: inzicht in veiligheid en betrouwbaarheid van jouw AI-toepassing

AI en Large Language Models worden steeds vaker ingezet binnen applicaties, processen en besluitvorming. Van chatbots en supporttools tot interne assistenten en geautomatiseerde workflows. Die ontwikkeling biedt kansen, maar brengt ook nieuwe risico’s met zich mee.

Een AI pentest van Securitytest.nl onderzoekt hoe jouw AI-toepassing zich gedraagt onder realistische gebruiks- en misbruikscenario’s. We kijken naar het samenspel tussen prompts, systeeminstructies, gebruikersrollen, databronnen en eventuele koppelingen met andere systemen. Daarbij testen we of grenzen voldoende zijn afgedwongen en of manipulatie, informatielekken of ongewenste acties mogelijk zijn.

Zo krijg je inzicht in risico’s die bij traditionele pentesten vaak buiten beeld blijven, maar in de praktijk grote impact kunnen hebben op data, gebruikers en bedrijfsprocessen.

Plan een vrijblijvende intake

Waarom een AI pentest?

AI-systemen gedragen zich anders dan klassieke software. Ze reageren op basis van input, context, instructies en waarschijnlijkheden. Daardoor zijn ze krachtig, maar ook minder voorspelbaar dan traditionele applicaties. Juist die onvoorspelbaarheid maakt het belangrijk om gericht te testen hoe een AI-toepassing zich gedraagt bij normaal gebruik, foutieve input en bewuste manipulatie.

Gebruikers kunnen bijvoorbeeld proberen om systeeminstructies te omzeilen, gevoelige informatie op te vragen, het model tot ongewenste output te verleiden of via de AI gekoppelde processen te beïnvloeden. Bij AI-toepassingen met toegang tot interne documenten, klantdata, API’s of workflows kan dit direct impact hebben op vertrouwelijkheid, betrouwbaarheid en controle.

Zonder gerichte test blijft vaak onduidelijk:

of instructies en beperkingen daadwerkelijk worden gerespecteerd;
hoe het systeem omgaat met misleidende, foutieve of kwaadwillende input;
of gebruikers via de AI toegang kunnen krijgen tot informatie buiten hun bevoegdheden;
welke risico’s ontstaan bij koppelingen met andere systemen, databronnen of workflows.

Een AI pentest maakt dit concreet. Door realistische misbruikscenario’s te testen, laten we zien hoe jouw AI-toepassing zich gedraagt wanneer gebruikers de grenzen opzoeken. Zo krijg je inzicht in risico’s voordat ze in de praktijk tot datalekken, verkeerde beslissingen of ongewenste acties leiden.

Wanneer AI onderdeel is van een webapplicatie, combineren organisaties een AI pentest vaak met een webapplicatie pentest om zowel het AI-gedrag als de onderliggende applicatiebeveiliging te toetsen.

Wat testen we bij een AI pentest?

Een AI Pentest richt zich op het gedrag, de grenzen en de controleerbaarheid van AI-toepassingen. In plaats van code of infrastructuur te testen, onderzoeken we hoe het AI-systeem reageert op verschillende vormen van input en of het zich houdt aan de bedoelde beperkingen.

Prompt injection en instructie-omzeiling bij AI

We testen of gebruikers via prompts, documenten of andere invoerbronnen invloed kunnen uitoefenen op systeeminstructies, rolafbakening of toegestane acties. Daarbij onderzoeken we of het AI-model zich laat aanzetten tot gedrag dat niet is bedoeld, zoals het negeren van regels, het aannemen van andere rollen of het uitvoeren van ongewenste taken.

Databescherming en informatielekken

We controleren of het AI-systeem vertrouwelijke informatie prijsgeeft. Denk aan interne informatie, eerdere prompts, gevoelige data of informatie die niet voor de gebruiker bedoeld is. Ook kijken we of informatie uit context, sessies, gekoppelde databronnen of eerdere interacties onbedoeld zichtbaar wordt voor gebruikers die daar geen toegang toe zouden moeten hebben.

Betrouwbaarheid en hallucinaties in AI-systemen

AI-systemen kunnen overtuigend klinkende, maar onjuiste antwoorden genereren. We testen in welke situaties het model feiten verzint, aannames doet of onvoldoende nuance aanbrengt. Dit is vooral relevant wanneer AI wordt ingezet voor besluitvorming, advies of klantcommunicatie.

Autorisatie en rolafbakening

Wanneer AI-toepassingen met verschillende gebruikersrollen werken, onderzoeken we of die grenzen worden gerespecteerd. We testen of gebruikers toegang kunnen krijgen tot informatie of functionaliteit buiten hun bevoegdheden, bijvoorbeeld door slimme formuleringen of contextwisselingen.

Integraties en ongewenste acties

Veel AI-systemen zijn gekoppeld aan andere applicaties of processen. We onderzoeken of het mogelijk is om via het AI-model ongewenste acties uit te voeren, zoals het aanroepen van API’s, het uitvoeren van opdrachten of het beïnvloeden van achterliggende systemen.

Governance & beheersbaarheid

Tot slot kijken we naar de mate van controle en uitlegbaarheid. Is duidelijk waarom het model bepaalde antwoorden geeft? Wordt AI-gedrag gelogd? En zijn er mechanismen om risico’s te beheersen en afwijkend gedrag tijdig te signaleren?

Bovenstaande risico’s vallen buiten het bereik van traditionele pentesten, maar hebben directe impact op vertrouwelijkheid, betrouwbaarheid en compliance. Een AI pentest maakt zichtbaar waar grenzen ontbreken en waar extra maatregelen nodig zijn om AI verantwoord in te zetten.

Onze aanpak bij een AI pentest

Bij een AI pentest hanteren we een gestructureerde en transparante werkwijze, gericht op realistisch gebruik en misbruik van AI-systemen. Elke test stemmen we af op het type AI-toepassing, de context waarin deze wordt gebruikt en de risico’s die voor jouw organisatie relevant zijn.

Intake en scopebepaling

Samen brengen we in kaart welke AI-toepassing wordt getest en hoe deze wordt ingezet. Denk aan interne assistenten, klantgerichte chatbots, AI-gedreven workflows of LLM-integraties binnen applicaties.

Dreigingsanalyse en testscenario’s

Op basis van de intake definiëren we concrete misbruikscenario’s. Hierbij kijken we niet alleen naar wat theoretisch mogelijk is, maar vooral naar wat in de praktijk risico oplevert. We brengen onder andere in kaart:

• welke vormen van prompt manipulatie relevant zijn;
• waar de kans op datalekken of ongewenste output het grootst is;
• hoe foutieve of misleidende input kan leiden tot onbetrouwbaar gedrag;
• en welke impact dit kan hebben op gebruikers, processen of besluitvorming.

Uitvoering van de AI pentest

Tijdens de test onderzoeken we het gedrag van de AI-toepassing onder uiteenlopende omstandigheden. We testen onder andere:

• hoe het model reageert op manipulatieve of tegenstrijdige prompts;
• of instructies, rollen en beperkingen worden gerespecteerd;
• hoe het systeem omgaat met gevoelige of foutieve input;
• en of ongewenste acties of informatie-uitwisseling mogelijk zijn.

De focus ligt hierbij altijd op realistische scenario’s, niet op theoretische randgevallen.

Rapportage, advies en hertest

Na afloop ontvang je een helder rapport met bevindingen, impact en concrete aanbevelingen. We leggen uit welk gedrag is waargenomen, waarom dit risico’s oplevert en welke maatregelen nodig zijn om de AI-toepassing beter te beheersen. Na het doorvoeren van verbeteringen kunnen we gericht hertesten of de maatregelen daadwerkelijk effect hebben.

Onze aanpak combineert technische diepgang met begrip voor context, gebruik en risico. Daardoor sluit een AI pentest aan bij de werkelijkheid waarin AI wordt ingezet en niet alleen bij hoe het systeem bedoeld is te functioneren.

Hoe veilig en betrouwbaar is jouw AI-systeem?

AI-systemen nemen een steeds grotere rol in binnen applicaties, processen en besluitvorming. Juist omdat AI vaak overtuigend en zelfstandig opereert, zijn risico’s niet altijd direct zichtbaar. Onbedoeld gedrag, misbruik via input of onjuiste output kan ongemerkt grote impact hebben op gebruikers, data en bedrijfsprocessen.

Met een AI pentest van Securitytest.nl krijg je inzicht in hoe jouw AI-toepassing zich gedraagt onder realistische gebruiks- en misbruikscenario’s. Onze specialisten brengen in kaart waar grenzen onvoldoende zijn afgedwongen, laten zien welke impact dat kan hebben en vertalen hun bevindingen naar begrijpelijke en toepasbare maatregelen. Zo weet je niet alleen of je AI technisch functioneert, maar ook of deze veilig, betrouwbaar en beheersbaar wordt ingezet.

Neem contact op voor een vrijblijvend gesprek en ontdek hoe veilig jouw AI-toepassing écht is.

Contact opnemen

Praktijkvoorbeeld: AI-assistent met toegang tot interne informatie

Een organisatie had een interne AI-assistent ontwikkeld om medewerkers te ondersteunen bij vragen over processen, documentatie en interne richtlijnen. De AI was gekoppeld aan verschillende interne databronnen en bedoeld om alleen contextuele hulp te bieden, afhankelijk van de rol van de gebruiker.

Tijdens de intake bleek dat de AI werd gebruikt door verschillende afdelingen, elk met eigen verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Hoewel er was nagedacht over gebruikersrollen, was niet getest hoe strikt deze in de praktijk werden afgedwongen door het AI-systeem zelf.

Tijdens de test onderzochten we hoe de AI reageerde op verschillende vormen van input, waaronder ambigu geformuleerde vragen, contextwisselingen en pogingen om instructies te omzeilen. Daarbij bleek dat gebruikers via contextwisselingen en indirecte vragen informatie konden opvragen die eigenlijk alleen voor andere afdelingen bedoeld was. De AI-assistent controleerde onvoldoende of de opgehaalde informatie paste bij de rol van de gebruiker. Daardoor werd interne context zichtbaar die buiten de bevoegdheden van de gebruiker viel. Niet doordat het systeem expliciet “lek” was, maar doordat rolafbakening en contextbewaking onvoldoende strikt waren geïmplementeerd.

Daarnaast testten we de betrouwbaarheid van de antwoorden. In situaties waarin documentatie onvolledig of tegenstrijdig was, vulde het model ontbrekende informatie zelf aan. Die antwoorden klonken overtuigend, maar waren feitelijk onjuist. In een operationele context had dit kunnen leiden tot verkeerde beslissingen of onjuiste instructies richting medewerkers.

Op basis van deze bevindingen kreeg de organisatie inzicht in risico’s die niet zichtbaar waren tijdens de ontwikkeling. Door strengere contextafbakening, aanvullende validaties en duidelijke beperkingen op outputniveau door te voeren, werd het gedrag van de AI beter voorspelbaar en beheersbaar.

De her-test bevestigde dat de belangrijkste risico’s waren verminderd en dat de AI-assistent nu functioneerde binnen duidelijke en controleerbare grenzen. Het rapport wordt sindsdien gebruikt als referentie voor verdere AI-ontwikkelingen binnen de organisatie.

Voor wie is een AI pentest geschikt?

Een AI pentest is relevant voor organisaties die AI actief inzetten binnen hun applicaties, processen of dienstverlening. Zodra AI invloed heeft op informatievoorziening, besluitvorming of acties, ontstaat de noodzaak om te toetsen of dat gebruik veilig en beheersbaar is ingericht.

Met name in de volgende situaties is een AI pentest waardevol:

wanneer AI wordt ingezet ten behoeve van klantenservice, zoals chatbots, virtuele assistenten of supporttools;
bij gebruik van LLM’s binnen interne processen, bijvoorbeeld voor HR, finance, legal of IT;
als AI gekoppeld is aan andere systemen of workflows, en daarmee acties kan initiëren of beïnvloeden;
wanneer AI antwoorden, adviezen of analyses levert die invloed hebben op besluitvorming;
bij voorbereiding op wet- en regelgeving, zoals de AI Act, of bij interne eisen rond governance, compliance en risicobeheersing.

Ook organisaties die AI grotendeels inkopen via externe platforms of API’s hebben baat bij een AI pentest. Juist dan is het belangrijk om te weten hoe de AI zich gedraagt binnen jouw context en welke risico’s daarmee gepaard gaan. Roept het AI-systeem backend-API’s aan of stuurt het processen aan, dan kan een API pentest aanvullende risico’s blootleggen op integratieniveau.

Of je nu experimenteert met een eerste AI-toepassing of al meerdere AI-systemen in productie hebt: de scope van de AI pentest stemmen we af op het gebruik, de impact en het risicoprofiel van jouw organisatie.

Wat levert een AI pentest op?

Een AI Pentest geeft inzicht in de mate waarin jouw AI-toepassing veilig, betrouwbaar en beheersbaar functioneert. In plaats van aannames over wat het systeem “zou moeten doen”, krijg je feitelijk inzicht in hoe de AI zich daadwerkelijk gedraagt bij uiteenlopende vormen van input.

Je ontdekt waar grenzen onvoldoende zijn afgedwongen, in welke situaties ongewenst of onbetrouwbaar gedrag kan ontstaan en welke vormen van misbruik realistisch zijn.

Daarnaast helpt een AI pentest om grip te krijgen op de inzet van AI binnen je organisatie. Veel AI-systemen functioneren technisch gezien prima, maar missen duidelijke kaders, controlemechanismen of verantwoordingsmogelijkheden. De test maakt zichtbaar waar aanvullende maatregelen nodig zijn om AI verantwoord in te zetten.

Het resultaat is niet alleen een overzicht van risico’s, maar ook concrete handvatten om AI beter te beheersen. Met duidelijke prioriteiten en praktische aanbevelingen kun je gerichte keuzes maken, risico’s beperken en onderbouwd verantwoorden hoe AI binnen jouw organisatie wordt gebruikt.

Veelgestelde vragen over de AI pentest

Wat is een AI pentest precies?

Een AI pentest is een beveiligingstest die zich richt op het gedrag en de beheersbaarheid van AI-toepassingen, zoals LLM’s en AI-chatbots. De test onderzoekt of het AI-systeem kan worden gemanipuleerd, ongewenst gedrag vertoont of risico’s oplevert voor data, besluitvorming of processen.

Wat is het verschil tussen een AI pentest en een traditionele pentest?

Een traditionele pentest richt zich op technische kwetsbaarheden in applicaties, netwerken of infrastructuur.
Een AI pentest test het gedrag van een AI-systeem: hoe het reageert op input, of grenzen worden gerespecteerd en of misbruik of onbetrouwbare output mogelijk is. Het gaat dus niet om servers of code, maar om interactie en controle.

Testen jullie ook het AI-model zelf?

Wij testen de AI-toepassing zoals die in jouw organisatie wordt gebruikt. Dat betekent dat we kijken naar prompts, context, integraties en toegangsbeperkingen, ongeacht of het onderliggende model zelf is ontwikkeld of wordt afgenomen via een externe leverancier.

Wat verstaan jullie onder prompt injection?

Prompt injection is een techniek waarbij gebruikers proberen om systeeminstructies te omzeilen of het AI-model aan te zetten tot ongewenst gedrag via slimme formuleringen. Tijdens een AI pentest onderzoeken we of dit mogelijk is en welke impact dat kan hebben.

Zijn hallucinaties echt een beveiligingsrisico?

Ja. Wanneer AI overtuigend klinkende, maar onjuiste antwoorden geeft, kan dat leiden tot verkeerde beslissingen, foutieve adviezen of reputatieschade. Vooral bij AI die wordt gebruikt voor besluitvorming, advies of klantcommunicatie vormt dit een reëel risico.

Kunnen jullie ook testen of AI gevoelige informatie lekt?

Ja. We onderzoeken of het AI-systeem vertrouwelijke informatie prijsgeeft, zoals interne context, data die niet voor de gebruiker bedoeld is of informatie uit eerdere interacties. Dit is met name relevant bij interne AI-tools en klantgerichte toepassingen.

Is een AI pentest relevant als we AI via een externe partij gebruiken?

Zeker. Ook wanneer AI wordt ingekocht via externe platforms of API’s blijft jouw organisatie verantwoordelijk voor het gebruik ervan. Een AI pentest laat zien hoe het systeem zich gedraagt binnen jouw toepassing en context, ongeacht de leverancier.

Hoe lang duurt een AI pentest?

De doorlooptijd hangt af van de complexiteit van de AI-toepassing en het aantal scenario’s dat wordt getest. Gemiddeld duurt een AI pentest 5 tot 10 werkdagen, inclusief rapportage.

Wat hebben jullie nodig om te starten?

We starten met een intake waarin we het doel, de functionaliteit en het gebruik van de AI-toepassing bespreken. Afhankelijk van de scope hebben we toegang nodig tot de AI-interface, documentatie over het gebruik en eventuele testaccounts of rollen.

Is een AI pentest verplicht vanuit wet- en regelgeving?

Een AI pentest is meestal niet letterlijk als aparte verplichting voorgeschreven. Wel kan het uitvoeren van gerichte tests helpen om aantoonbaar invulling te geven aan eisen rond risicobeheersing, veiligheid, governance en verantwoord AI-gebruik, bijvoorbeeld in het kader van de AI Act of interne compliance-eisen.

Hoe vaak moet een AI pentest worden uitgevoerd?

Wij adviseren om een AI pentest uit te voeren bij ingebruikname van een AI-toepassing en bij significante wijzigingen, zoals nieuwe functionaliteit, andere databronnen of uitbreiding naar nieuwe gebruikersgroepen.

Klaar om zekerheid te krijgen over jouw AI-toepassing?

AI-systemen kunnen veel waarde toevoegen, maar brengen ook nieuwe risico’s met zich mee die niet zichtbaar worden met traditionele security tests. Zonder gericht inzicht blijft onduidelijk of jouw AI-toepassing veilig, betrouwbaar en beheersbaar functioneert in de praktijk.

Met een AI pentest van Securitytest.nl krijg je helder inzicht in het gedrag van jouw AI-systeem. We laten zien welke vormen van misbruik mogelijk zijn en welke maatregelen nodig zijn om AI verantwoord in te zetten binnen jouw organisatie.

Neem contact op voor een vrijblijvend gesprek en ontdek hoe veilig en betrouwbaar jouw AI-toepassing écht is.